Mózgowie leży w jamie czaszki i stanowi najbardziej wysuniętą ku przodowi część ośrodkowego układu nerwowego. Rozróżnia się w nim pięć części, tj.: kresomózgowie, międzymózgowie, śródmózgowie, tyłomózgowie wtórne i rdzeń przedłużony. Rdzeń przedłużony jest bezpośrednim przedłużeniem rdzenia kręgowego na obszar jamy czaszki. Od rdzenia przedłużonego odchodzi 8 par nerwów czaszkowych. Znajdują się w nim takie ośrodki nerwowe jak: oddechowy, regulacji czynności serca, naczynioruchowy, ssania, żucia i połykania. Do tyłomózgowia wtórnego zalicza się mózg i móżdżek. Móżdżek bierze udział \v regulacji czynności ruchowych organizmu. W śródmózgowiu działają ośrodki wzroku i słuchu. Ośrodki nerwowe międzymózgowia kierują gospodarką wodną i mineralną, termoregulacją i czynnościami związanymi z układem autonomicznym.
Mózgowie
January 19th, 2010Układ nerwowy ośrodkowy
January 19th, 2010Podstawową częścią układu ośrodkowego jest rdzeń kręgowy leżący w kanale kręgowym, mający kształt grubego sznura. Rdzeń kręgowy, podobnie jak kręgosłup, dzieli się na część szyjną, piersiową, lędźwiową, krzyżową i ogonową, przy czym jego średnica nie jest jednakowa na całej długości. W okolicach, z których wychodzą korzenie nerwów przeznaczonych dla kończyn, rdzeń ma dwa wrzecionowate zgrubienia: szyjne i lędźwiowe. Na całej długości rdzenia kręgowego odchodzą od niego parzyste nerwy rdzeniowe. Komórki nerwowe (neurony) można podzielić na czuciowe, ruchowe i spoidłowe. Komórki czuciowe przewodzą bodźce z narządów i tkanek do układu ośrodkowego. Komórki ruchowe przewodzą bodźce z układu nerwowego do narządów (mięśnie, gruczoły), a spoidłowe łączą komórki czuciowe i ruchowe.
Układ nerwowy
January 19th, 2010Układ nerwowy koordynuje wszystkie procesy fizjologiczne zachodzące wewnątrz organizmu, zapewnia również łączność organizmu ze środowiskiem zewnętrznym. Dzieje się lo dzięki zakończeniom nerwowym (receptorom) rozmieszczonym we wszystkich punktach ciała. Przyjęte bodźce są analizowane w układzie nerwowym ośrodkowym, w wyniku czego powstaje odpowiednia reakcja organizmu. Ze względu na położenie, układ nerwowy dzieli się na ośrodkowy i obwodowy. W skład układu ośrodkowego wchodzi rdzeń kręgowy i mózgowie, a do obwodowego zalicza się nerwy rdzeniowe i czaszkowe oraz związane z nimi zwoje nerwowe. Pod względem czynnościowym układ nerwowy dzieli się na somatyczny, kierujący czynnościami zależnymi od woli zwierzęcia i autonomiczny, niezależny od woli zwierzęcia (unerwia narządy wewnętrzne).
Poród
January 19th, 2010Pierwszy okres porodu to rozluźnienie mięśni miednicy i otwieranie się szyjki macicy, następny – to wypieranie płodu i ostatni – wydalanie łożyska. Czas trwania porodu u poszczególnych gatunków jest różny i wynosi: u krowy 1-2 godziny, klaczy 5-20 minut, owcy 15-20 minut na każde rodzące się jagnię, a locha rodzi poszczególne prosięta co 5-20 minut. Noworodki zaraz po urodzeniu powinny ssać mleko matki. Nie należy używać do rozrodu zwierząt chorych, starych, o niskiej wartości hodowlanej. Z reguły starsze samice są dotuczane i przeznaczane na rzeź. Osobniki męskie podlegają kastracji, co ułatwia ich dalsze dotuczenie i poprawia jakość mięsa. Kastracji poddawane są też zwierzęta młode (knurki, buhajki, tryczki) przeznaczone na opas.
Ciąża
January 19th, 2010Czas trwania ciąży uzależniony jest od gatunku zwierząt, a nawet różnic rasowych w obrębie gatunku. U krów ciąża trwa 278 dni w przypadku rasy nizinno czarno-białej, a 288 dni u simentalskiej. Ciąża bliźniacza trwa zwykle o kilka dni krócej. Ciąża u klaczy trwa od 334 do 345 dni (średnio 336 dni), u owcy 5 miesięcy (tj. 150 dni), lochy średnio 114 dni (3 miesiące, 3 tygodnie i 3 dni). Pod koniec ciąży zaczynają występować oznaki zbliżającego się porodu. W miarę zbliżania się porodu występują zmiany w gruczole mlecznym, który nabrzmiewa i rozpoczyna działalność wydzielniczą. Poza tym następuje rozluźnienie mięśni i wiązadeł miednicznych, szczególnie widoczne u krów i klaczy. U wielu samic przed zbliżającym się porodem można zaobserwować wzmożoną nerwowość oraz ścielenie gniazda (lochy). Sam poród poprzedzony jest bólami porodowymi, które zaczynają się nawet na kilka godzin przed porodem. Powodowane są rytmicznymi skurczami mięśni podłużnych w ścianie macicy.
Jajeczkowanie
January 19th, 2010Jajeczkowanie u krów występuje około 30 godzin po rozpoczęciu rui, u klaczy podczas ostatnich 24—48 godzin po rozpoczęciu rui. U lochy jajeczkowanie może trwać w ciągu całego okresu rui, jednak najwięcej komórek jajowych uwalnia się pomiędzy 18 a 48 godziną od rozpoczęcia rui. Lochy karmiące mogą wykazywać ruję w kilka dni po oproszeniu, ale normalnie cykle płciowe występują dopiero w kilka dni po odsądzeniu prosiąt. Najbardziej charakterystyczne cechy cyklu płciowego występują u owiec, u których cechuje go pewna sezonowość. Ruja u maciorki trwa około 30 godzin, a jajeczkowanie występuje zwykle około l godziny przed zakończeniem rui. Cykl płciowy u samic regulowany jest przez układ hormonalny, głównie przez hormony przedniego płata przysadki mózgowej oraz jajników, a w mniejszym stopniu przez hormony kory nadnercza i tarczycy. Przysadka mózgowa działa na jajniki przez trzy hormony.
Proces zapłodnienia
January 19th, 2010Jajnik wydziela hormony rujotwórcze, zwane estrogenami, oraz hormon ciałka żółtego – progesteron. Estrogeny przygotowują właściwe warunki w drogach rodnych samic do przyjęcia komórki jajowej. Progesteron ma za zadanie nie dopuścić do rozwoju pęcherzyków Graafa oraz przygotować błonę śluzową macicy do zagnieżdżenia zarodka. Proces zapłodnienia jest w zasadzie taki sam u wszystkich zwierząt domowych. Zapłodnienie to proces połączenia komórek rozrodczych – gamet żeńskiej i męskiej w wyniku czego tworzy się zygota. z której rozwija się nowy organizm. Zapłodniona komórka jajowa ulega kolejnym podziałom, które kończą się z chwilą utworzenia pęcherzyka zarodkowego. Jednym z ważniejszych etapów rozwoju zarodkowego jest tworzenie się pierwotnych listków zarodkowych, które ulegają zróżnicowaniu w tkanki organizmu. Rozwój zarodkowy kończy się w chwili, gdy pojawiają się zaczątki narządów i można rozpoznać kształt ciała.
Cykl płciowy
January 19th, 2010Cyklem płciowym nazywamy zespół zmian morfologicznych i fizjologicznych, jakie zachodzą między jednym a drugim jajeczkowaniem. Cykl płciowy dzieli się na kilka faz, z których najważniejsza jest faza rui, a następnie faza porujowa, w czasie której rozwija się w jajniku ciałko żółte. W trzeciej fazie – między rujowej, w jajniku znajduje się rozwinięte ciałko żółte, które po pewnym czasie zanika, a okres ten nazywamy fazą przygotowawczą. Dojrzewaniu pęcherzyka Graafa towarzyszą zmiany morfologiczne w poszczególnych odcinkach układu rozrodczego samicy, powodujące zewnętrzne objawy rui. Typowymi objawami występującymi u wszystkich samic są: obrzmienie sromu, przekrwienie błony śluzowej przedsionka pochwy oraz odruch tolerancji na samca. Na długość okresu rui wpływ mają warunki chowu oraz żywienia.
Fizjologia rozrodu u samic
January 19th, 2010Dojrzałość płciową, czyli zdolność wydawania na świat potomstwa samice zwierząt gospodarskich osiągają bardzo wcześnie, o wiele wcześniej niż dojrzałość rozpłodową i fizyczną. W zależności od gatunku wiek dojrzałości rozpłodowej u jałówek jest miedzy 15-18 miesiącem życia, klaczy 3 lata, loszki 7-10 miesięcy, a owcy 12-18 miesięcy w zależności od rasy. U poszczególnych gatunków zwierząt występują tzw. sezony kopulacyjne, w czasie których u samic występuje ruja i dochodzi do zapłodnienia. U krów po osiągnięciu dojrzałości płciowej występują cykliczne okresy rui, średnio co 21 dni (z wyjątkiem okresu ciąży). Podobnie u lochy okresy rui występują cyklicznie przez cały rok. U klaczy pojawiają się w zasadzie cały rok, ale ich nasilenie obserwuje się przez 4 miesiące wiosenne (od lutego do połowy czerwca). Ruja u owiec występuje sezonowo, w okresie właściwym dla danej rasy, średnio co 1-17 dni.
Fizjologia rozrodu samców
January 19th, 2010Dojrzałość płciową samce zwierząt gospodarskich osiągają w różnym wieku, zależnie od gatunku i rasy, a także metod chowu i żywienia. Buhaje w wieku 12 miesięcy produkują już normalne nasienie i mogą być używane do krycia. Ogierów do rozpłodu używa się dopiero w wieku 3 lat, a knurów w wieku 9-11 miesięcy. Tryki do rozpłodu mogą być użyte w wieku 14-18 miesięcy. Rozpłodniki (samce) są zdolne do krycia w zasadzie cały rok, jednak nasilenie popędu płciowego występuje u niektórych samców sezonowo. Buhaje używane są do rozpłodu przez cały rok. Ogiery wykazują chęć krycia przez cały rok, lecz największą aktywność płciowa przejawiają w okresie grzania się klaczy (styczeń-czerwiec). Knur jest zdolny do krycia przez cały rok, podobnie jak tryk, który dużą aktywność wykazuje w okresie grzania się owiec.