Układ nerwowy koordynuje wszystkie procesy fizjologiczne zachodzące wewnątrz organizmu, zapewnia również łączność organizmu ze środowiskiem zewnętrznym. Dzieje się lo dzięki zakończeniom nerwowym (receptorom) rozmieszczonym we wszystkich punktach ciała. Przyjęte bodźce są analizowane w układzie nerwowym ośrodkowym, w wyniku czego powstaje odpowiednia reakcja organizmu. Ze względu na położenie, układ nerwowy dzieli się na ośrodkowy i obwodowy. W skład układu ośrodkowego wchodzi rdzeń kręgowy i mózgowie, a do obwodowego zalicza się nerwy rdzeniowe i czaszkowe oraz związane z nimi zwoje nerwowe. Pod względem czynnościowym układ nerwowy dzieli się na somatyczny, kierujący czynnościami zależnymi od woli zwierzęcia i autonomiczny, niezależny od woli zwierzęcia (unerwia narządy wewnętrzne).
Archive for the ‘Rozród’ Category
Układ nerwowy
Tuesday, January 19th, 2010Poród
Tuesday, January 19th, 2010Pierwszy okres porodu to rozluźnienie mięśni miednicy i otwieranie się szyjki macicy, następny – to wypieranie płodu i ostatni – wydalanie łożyska. Czas trwania porodu u poszczególnych gatunków jest różny i wynosi: u krowy 1-2 godziny, klaczy 5-20 minut, owcy 15-20 minut na każde rodzące się jagnię, a locha rodzi poszczególne prosięta co 5-20 minut. Noworodki zaraz po urodzeniu powinny ssać mleko matki. Nie należy używać do rozrodu zwierząt chorych, starych, o niskiej wartości hodowlanej. Z reguły starsze samice są dotuczane i przeznaczane na rzeź. Osobniki męskie podlegają kastracji, co ułatwia ich dalsze dotuczenie i poprawia jakość mięsa. Kastracji poddawane są też zwierzęta młode (knurki, buhajki, tryczki) przeznaczone na opas.
Ciąża
Tuesday, January 19th, 2010Czas trwania ciąży uzależniony jest od gatunku zwierząt, a nawet różnic rasowych w obrębie gatunku. U krów ciąża trwa 278 dni w przypadku rasy nizinno czarno-białej, a 288 dni u simentalskiej. Ciąża bliźniacza trwa zwykle o kilka dni krócej. Ciąża u klaczy trwa od 334 do 345 dni (średnio 336 dni), u owcy 5 miesięcy (tj. 150 dni), lochy średnio 114 dni (3 miesiące, 3 tygodnie i 3 dni). Pod koniec ciąży zaczynają występować oznaki zbliżającego się porodu. W miarę zbliżania się porodu występują zmiany w gruczole mlecznym, który nabrzmiewa i rozpoczyna działalność wydzielniczą. Poza tym następuje rozluźnienie mięśni i wiązadeł miednicznych, szczególnie widoczne u krów i klaczy. U wielu samic przed zbliżającym się porodem można zaobserwować wzmożoną nerwowość oraz ścielenie gniazda (lochy). Sam poród poprzedzony jest bólami porodowymi, które zaczynają się nawet na kilka godzin przed porodem. Powodowane są rytmicznymi skurczami mięśni podłużnych w ścianie macicy.
Jajeczkowanie
Tuesday, January 19th, 2010Jajeczkowanie u krów występuje około 30 godzin po rozpoczęciu rui, u klaczy podczas ostatnich 24—48 godzin po rozpoczęciu rui. U lochy jajeczkowanie może trwać w ciągu całego okresu rui, jednak najwięcej komórek jajowych uwalnia się pomiędzy 18 a 48 godziną od rozpoczęcia rui. Lochy karmiące mogą wykazywać ruję w kilka dni po oproszeniu, ale normalnie cykle płciowe występują dopiero w kilka dni po odsądzeniu prosiąt. Najbardziej charakterystyczne cechy cyklu płciowego występują u owiec, u których cechuje go pewna sezonowość. Ruja u maciorki trwa około 30 godzin, a jajeczkowanie występuje zwykle około l godziny przed zakończeniem rui. Cykl płciowy u samic regulowany jest przez układ hormonalny, głównie przez hormony przedniego płata przysadki mózgowej oraz jajników, a w mniejszym stopniu przez hormony kory nadnercza i tarczycy. Przysadka mózgowa działa na jajniki przez trzy hormony.
Proces zapłodnienia
Tuesday, January 19th, 2010Jajnik wydziela hormony rujotwórcze, zwane estrogenami, oraz hormon ciałka żółtego – progesteron. Estrogeny przygotowują właściwe warunki w drogach rodnych samic do przyjęcia komórki jajowej. Progesteron ma za zadanie nie dopuścić do rozwoju pęcherzyków Graafa oraz przygotować błonę śluzową macicy do zagnieżdżenia zarodka. Proces zapłodnienia jest w zasadzie taki sam u wszystkich zwierząt domowych. Zapłodnienie to proces połączenia komórek rozrodczych – gamet żeńskiej i męskiej w wyniku czego tworzy się zygota. z której rozwija się nowy organizm. Zapłodniona komórka jajowa ulega kolejnym podziałom, które kończą się z chwilą utworzenia pęcherzyka zarodkowego. Jednym z ważniejszych etapów rozwoju zarodkowego jest tworzenie się pierwotnych listków zarodkowych, które ulegają zróżnicowaniu w tkanki organizmu. Rozwój zarodkowy kończy się w chwili, gdy pojawiają się zaczątki narządów i można rozpoznać kształt ciała.
Fizjologia rozrodu u samic
Tuesday, January 19th, 2010Dojrzałość płciową, czyli zdolność wydawania na świat potomstwa samice zwierząt gospodarskich osiągają bardzo wcześnie, o wiele wcześniej niż dojrzałość rozpłodową i fizyczną. W zależności od gatunku wiek dojrzałości rozpłodowej u jałówek jest miedzy 15-18 miesiącem życia, klaczy 3 lata, loszki 7-10 miesięcy, a owcy 12-18 miesięcy w zależności od rasy. U poszczególnych gatunków zwierząt występują tzw. sezony kopulacyjne, w czasie których u samic występuje ruja i dochodzi do zapłodnienia. U krów po osiągnięciu dojrzałości płciowej występują cykliczne okresy rui, średnio co 21 dni (z wyjątkiem okresu ciąży). Podobnie u lochy okresy rui występują cyklicznie przez cały rok. U klaczy pojawiają się w zasadzie cały rok, ale ich nasilenie obserwuje się przez 4 miesiące wiosenne (od lutego do połowy czerwca). Ruja u owiec występuje sezonowo, w okresie właściwym dla danej rasy, średnio co 1-17 dni.
Fizjologia rozrodu samców
Tuesday, January 19th, 2010Dojrzałość płciową samce zwierząt gospodarskich osiągają w różnym wieku, zależnie od gatunku i rasy, a także metod chowu i żywienia. Buhaje w wieku 12 miesięcy produkują już normalne nasienie i mogą być używane do krycia. Ogierów do rozpłodu używa się dopiero w wieku 3 lat, a knurów w wieku 9-11 miesięcy. Tryki do rozpłodu mogą być użyte w wieku 14-18 miesięcy. Rozpłodniki (samce) są zdolne do krycia w zasadzie cały rok, jednak nasilenie popędu płciowego występuje u niektórych samców sezonowo. Buhaje używane są do rozpłodu przez cały rok. Ogiery wykazują chęć krycia przez cały rok, lecz największą aktywność płciowa przejawiają w okresie grzania się klaczy (styczeń-czerwiec). Knur jest zdolny do krycia przez cały rok, podobnie jak tryk, który dużą aktywność wykazuje w okresie grzania się owiec.
Proces rozrodu
Tuesday, January 19th, 2010W procesie rozrodu zwierząt gospodarskich osobniki obydwu płci spełniają ważną rolę wydawania na świat potomstwa, jednak decydujący wpływ na popraw? wartości pogłowia wywiera osobnik męski, gdyż pozostaje po nim znacznie więcej potomstwa niż po samicy. Osobniki męskie, od osiągnięcia dojrzałości płciowej aż do wieku starczego, są zdolne do krycia. Samice natomiast rodzą określoną liczbę osobników rocznie. Cały ciężar wydania na świat potomstwa spoczywa na samicy. Samica po zapłodnieniu przez wiele miesięcy jest w ciąży, musi nosić i odżywiać płód, wydać go na świat i karmić potomstwo, aż do uzyskania przez nie zdolności do samodzielnego pobierania pokarmu. W hodowli zwierząt gospodarskich chodzi o pełne wykorzystanie wartościowych samców do uzyskania jak najliczniejszego potomstwa. Dlatego z punktu widzenia zarówno zootechnicznego, jak i ekonomicznego rozród jest jednym z ważniejszych elementów prawidłowego prowadzenia hodowli.
Rozród zwierząt gospodarskich
Tuesday, January 19th, 2010Przez rozród rozumie się zdolność wydawania na świat potomstwa, uzyskiwaną przez zwierzęta po osiągnięciu dojrzałości płciowej. Rozród zwierząt gospodarskich przeprowadza się dwoma sposobami: przez krycie naturalne i sztuczne unasiennianie. Przy kryciu naturalnym osobniki płci odmiennej tego samego gatunku muszą się spotkać, aby dokonać aktu kopulacji, natomiast przy sztucznym unasiennianiu nie zachodzi taka potrzeba. Rolę pośrednika pełni człowiek, który pobiera od reproduktora nasienie za pomocą sztucznej pochwy, ocenia jego jakość, przeprowadza zabiegi w celu zwiększenia jego objętości i przedłużenia żywotności, a następnie wprowadza nasienie do narządu rozrodczego samicy za pomocą specjalnych przyrządów. Tym sposobem można unasienniać samice nasieniem osobników już nie żyjących, po których zostały żywe komórki rozrodcze – plemniki, mogące przekazywać na potomstwo cechy dziedziczne reproduktorów.
Inne narządy samicze
Tuesday, January 19th, 2010Macica jest narządem błoniasto-mięśniowym, w którym odbywa się rozwój zarodka do dojrzałego płodu. U zwierząt domowych występuje macica typu dwurożnego. Stąd wyróżniamy w niej parzyste rogi oraz trzon i szyjkę. W okresie ciąży rozwijający się zarodek wytwarza liczne przydatki płodowe. Należą do nich: pęcherzyk żółtkowy, owodnia. kosmówka i omocznia. Ponadto u ssaków wytwarza się łożysko. Pęcherzyk żółtkowy służy do odżywiania zarodka we wczesnym okresie rozwoju. W jego ścianie powstają krwinki i naczynia krwionośne oraz rozpoczyna się pierwsze krążenie krwi połączone z krążeniem w zarodku. Z czasem pęcherzyk żółtkowy zanika i zastępują go błony płodowe. Wówczas powstaje krążenie łożyskowe. Owodnia jest błoną otaczającą zarodek, a kosmówka wchodzi w połączenie z błoną śluzową macicy wytwarzając łożysko. Najpóźniej tworzy się omocznia. Płyny owodniowy i omoczniowy określa się jako wody płodowe.