Układ nerwowy koordynuje wszystkie procesy fizjologiczne zachodzące wewnątrz organizmu, zapewnia również łączność organizmu ze środowiskiem zewnętrznym. Dzieje się lo dzięki zakończeniom nerwowym (receptorom) rozmieszczonym we wszystkich punktach ciała. Przyjęte bodźce są analizowane w układzie nerwowym ośrodkowym, w wyniku czego powstaje odpowiednia reakcja organizmu. Ze względu na położenie, układ nerwowy dzieli się na ośrodkowy i obwodowy. W skład układu ośrodkowego wchodzi rdzeń kręgowy i mózgowie, a do obwodowego zalicza się nerwy rdzeniowe i czaszkowe oraz związane z nimi zwoje nerwowe. Pod względem czynnościowym układ nerwowy dzieli się na somatyczny, kierujący czynnościami zależnymi od woli zwierzęcia i autonomiczny, niezależny od woli zwierzęcia (unerwia narządy wewnętrzne).
Archive for the ‘Narządy wewnętrzne’ Category
Układ nerwowy
Tuesday, January 19th, 2010Ciąża
Tuesday, January 19th, 2010Czas trwania ciąży uzależniony jest od gatunku zwierząt, a nawet różnic rasowych w obrębie gatunku. U krów ciąża trwa 278 dni w przypadku rasy nizinno czarno-białej, a 288 dni u simentalskiej. Ciąża bliźniacza trwa zwykle o kilka dni krócej. Ciąża u klaczy trwa od 334 do 345 dni (średnio 336 dni), u owcy 5 miesięcy (tj. 150 dni), lochy średnio 114 dni (3 miesiące, 3 tygodnie i 3 dni). Pod koniec ciąży zaczynają występować oznaki zbliżającego się porodu. W miarę zbliżania się porodu występują zmiany w gruczole mlecznym, który nabrzmiewa i rozpoczyna działalność wydzielniczą. Poza tym następuje rozluźnienie mięśni i wiązadeł miednicznych, szczególnie widoczne u krów i klaczy. U wielu samic przed zbliżającym się porodem można zaobserwować wzmożoną nerwowość oraz ścielenie gniazda (lochy). Sam poród poprzedzony jest bólami porodowymi, które zaczynają się nawet na kilka godzin przed porodem. Powodowane są rytmicznymi skurczami mięśni podłużnych w ścianie macicy.
Proces zapłodnienia
Tuesday, January 19th, 2010Jajnik wydziela hormony rujotwórcze, zwane estrogenami, oraz hormon ciałka żółtego – progesteron. Estrogeny przygotowują właściwe warunki w drogach rodnych samic do przyjęcia komórki jajowej. Progesteron ma za zadanie nie dopuścić do rozwoju pęcherzyków Graafa oraz przygotować błonę śluzową macicy do zagnieżdżenia zarodka. Proces zapłodnienia jest w zasadzie taki sam u wszystkich zwierząt domowych. Zapłodnienie to proces połączenia komórek rozrodczych – gamet żeńskiej i męskiej w wyniku czego tworzy się zygota. z której rozwija się nowy organizm. Zapłodniona komórka jajowa ulega kolejnym podziałom, które kończą się z chwilą utworzenia pęcherzyka zarodkowego. Jednym z ważniejszych etapów rozwoju zarodkowego jest tworzenie się pierwotnych listków zarodkowych, które ulegają zróżnicowaniu w tkanki organizmu. Rozwój zarodkowy kończy się w chwili, gdy pojawiają się zaczątki narządów i można rozpoznać kształt ciała.
Fizjologia rozrodu u samic
Tuesday, January 19th, 2010Dojrzałość płciową, czyli zdolność wydawania na świat potomstwa samice zwierząt gospodarskich osiągają bardzo wcześnie, o wiele wcześniej niż dojrzałość rozpłodową i fizyczną. W zależności od gatunku wiek dojrzałości rozpłodowej u jałówek jest miedzy 15-18 miesiącem życia, klaczy 3 lata, loszki 7-10 miesięcy, a owcy 12-18 miesięcy w zależności od rasy. U poszczególnych gatunków zwierząt występują tzw. sezony kopulacyjne, w czasie których u samic występuje ruja i dochodzi do zapłodnienia. U krów po osiągnięciu dojrzałości płciowej występują cykliczne okresy rui, średnio co 21 dni (z wyjątkiem okresu ciąży). Podobnie u lochy okresy rui występują cyklicznie przez cały rok. U klaczy pojawiają się w zasadzie cały rok, ale ich nasilenie obserwuje się przez 4 miesiące wiosenne (od lutego do połowy czerwca). Ruja u owiec występuje sezonowo, w okresie właściwym dla danej rasy, średnio co 1-17 dni.
Inne narządy samicze
Tuesday, January 19th, 2010Macica jest narządem błoniasto-mięśniowym, w którym odbywa się rozwój zarodka do dojrzałego płodu. U zwierząt domowych występuje macica typu dwurożnego. Stąd wyróżniamy w niej parzyste rogi oraz trzon i szyjkę. W okresie ciąży rozwijający się zarodek wytwarza liczne przydatki płodowe. Należą do nich: pęcherzyk żółtkowy, owodnia. kosmówka i omocznia. Ponadto u ssaków wytwarza się łożysko. Pęcherzyk żółtkowy służy do odżywiania zarodka we wczesnym okresie rozwoju. W jego ścianie powstają krwinki i naczynia krwionośne oraz rozpoczyna się pierwsze krążenie krwi połączone z krążeniem w zarodku. Z czasem pęcherzyk żółtkowy zanika i zastępują go błony płodowe. Wówczas powstaje krążenie łożyskowe. Owodnia jest błoną otaczającą zarodek, a kosmówka wchodzi w połączenie z błoną śluzową macicy wytwarzając łożysko. Najpóźniej tworzy się omocznia. Płyny owodniowy i omoczniowy określa się jako wody płodowe.
Narządy płciowe samicze
Tuesday, January 19th, 2010Jajniki są tworem parzystym, w którym rozwijają się i dojrzewają komórki jajowe oraz powstają hormony. W jajnikach stopniowo dojrzewają pęcherzyki jajnikowe (tzw. Graafa). Pęcherzyk Graafa dojrzały osiąga średnicę około 1,3 cm u krowy, 0.5 cm u lochy i 2 cm u klaczy. W procesie dojrzewania ściana pęcherzyka jajnikowego pęka. wylewa się płyn pęcherzykowy, a razem z nim wypływa komórka jajowa. Proces ten nazywa się jajeczkowaniem albo owulacją. Zachodzi on co 21 dni u krowy, lochy i klaczy. W miejsce pękniętego pęcherzyka jajnikowego rozwijają się duże komórki luteinowe, tworzące ciałko żółte. Jeśli komórka jajowa zostanie zapłodniona, powstaje wówczas ciałko żóite ciążowe. które pozostaje w jajniku do mniej więcej połowy ciąży. Ciałko żółte wytwarza hormon progesteron. Jajowody stanowią cienkie przewody łączące jajnik z rogiem macicy (długość około 25 cm).
Narządy płciowe
Tuesday, January 19th, 2010Zachowanie ciągłości gatunku odbywa się u zwierząt domowych na drodze rozmnażania płciowego. Służą temu narządy rozrodcze, do których, tak u samców, jak i samic należą: parzyste gruczoły płciowe, drogi wyprowadzające i gruczoły płciowe dodatkowe oraz nieparzysty narząd kopulacyjny. Podstawową rolę pełnią gruczoły płciowe (gonady), a więc jądra u samców i jajniki u samic, gdyż w nich rozwijają się komórki płciowe (gamety), tj. plemniki i komórki jajowe. Drogi wyprowadzające u samców reprezentowane są przez najądrza. nasieniowody i cewkę moczową, a u samic przez jajowody, macice, pochwę i przedsionek pochwy. U samców dodatkowymi gruczołami płciowymi są: gruczoły pęcherzykowe, gruczoł krokowy i gruczoły opuszkowo-cewkowe, a u samic gruczoły przedsionkowe. Narządem kopulacyjnym samca jest prącie, które służy do wprowadzenia nasienia do narządów kopulacyjnych samiczych (przedsionka pochwy i pochwy).